Skip to main content

Wenen 2016 – Bijzonder aan Wenen: haar paleizen.

Wenen heeft schitterende architectuur: van gotiek tot hedendaags en de ganse historische binnenstad die Unesco Werelderfgoed is. Maar het meest bekend en bezocht zijn de beroemde paleizen Hofburg, Schloss Schönbrunn en Schloss Belvedere. Dit zijn resp. het winter en zomerpaleis van de Habsburgers, en het barokke stulpje van Prins Eugène van Savoye, de briljante militair opperbevelhebber van de Habsburgers. Als j zelf wil ontdekken hoe het leven van een keizer of keizerin er moet hebben uitgezien dan kan dit want Schloss Schönbrunn en de Kaiserappartementen in Hofburg, zijn publiek toegankelijk. Ook de paleizen en tuin van Schloss Belvedere kan je bezichtigen.

Detail standbeeld Michaelerplatz, Hofburg, Wenen.
Wenen 2016: Detail standbeeld Michaelerplatz, Hofburg.

Het Hofburg was de hoofdresidentie van de Habsburgers tijdens hun 650 jarig durend bewind waarbij ze een hoofdrol speelden in de Europese politieke geschiedenis. Vandaag bezet de Oostenrijkse president een deel van het complex voor woon- en werkfunctie maar de eerste steen van de Hofburg werd reeds gelegd onder de laatste heerser van de Babenbergs. Dit was halverwege de dertiende eeuw en op de plek waar nu de Zwitserse vleugel met binnenplein gesitueerd is. Dit vleugelcomplex, voltooid in Renaissance stijl onder Ferdinand I (16e eeuw), omvat de Schweitzertor (de Zwitserse poort), de gothische Hofburgkapelle (waar het Weense knapenkoor op zondag de mis opluistert), de Kaiser Schatzkammer (met de Keizerlijke kroonjuwelen, de juwelen van het Heilig Roomse Rijk en van het Gulden Vlies) en de Hofmusikkapelle.

In de loop der eeuwen werd het complex stelselmatig uitgebreid en verfraaid door de verschillende Habsburgse heersers. Gebouwd in de 13de tot 17de eeuw zijn, naast de Zwitserse vleugel, de Amalienburg residentie, de Stallburg (waar de Spaans rijschool gehuisvest is), de Augustijnenkerk en klooster en de Leopold vleugel. De Spaanse rijschool is wereldberoemd en geeft in het weekend een dressuurshow met Lipizzaner paarden, een must-see voor paardendressuur liefhebbers, maar voor buitenstaanders minder interessant en erg duur. Zelfs de goedkoopste plaatsen (staanplaatsen en beperkt zicht) kosten 28 euro. We hebben een show bijgewoond: voor het verslag zie reisdagboek. De bouw van de Augustijnenkerk en klooster begon reeds in de 14de eeuw, en stond op zich, maar in de loop van de eeuwen, naarmate de Hofburg steeds meer uitbreidde, werd de Augustinerkirche geïncorporeerd in het Hofburgcomplex en werd het de kerk van de Habsburgse kroon. Met haar neo-gotisch interieur en de 54 zilveren urnen met harten van Habsburgers keizers en verwanten, is deze kerk zeker een bezoekje waard. Hier zijn ook keizer Frans Jozef I en keizerin Elisabeth, ‘Sisi’, getrouwd.

In de barokke 18de eeuw werden de Winter Rijschool en de Keizerlijke Kanselarij gebouwd naar een ontwerp van Lukas von Hildebrandt en Joseph Emanuel Fischer von Erlach. Ook de Nationaalbibliotheek is van de hand van von Erlach. Met 8 miljoen boeken en de barokke overdaad in de Prunksaal is deze bibliotheek een ommetje waard. In de ‘Kaiser appartementen’ woonden Keizer Frans Jozef I en zijn vrouw Elisabeth, beter gekend als keizerin ‘Sisi’, die echter vaak (zonder haar man) op reis was. Wil je weten hoe het leven van een Habsburg keizer er uitzag en van dat van Sisi in het bijzonder, dan is dit the place to be. Ook het Burgtheater, een staatstheater, is van de 18de eeuw en onderdeel van de Hofburg.

In het paleis van Aartshertog Albrecht met de voormalige keizerlijke gastenverblijven is nu het Albertina Museum gevestigd. Het bezit een enorme collectie tekeningen en grafische kunst van Oude Meesters van laat-gotiek tot hedendaagse kunst (waaronder Dürer, Bosch, Pieter Breugel de Oudere, Rubens, Rembrandt, Michelangelo, Rafaël en Da Vinci). Recent hebben ze twee grote collecties impressionisten en vroeg 20ste eeuwse kunst in permanente bruikleen verworven.

In de 19de en begin 20ste eeuw kende de Hofburg haar grootste uitbreiding. Uit deze periode stammen de ‘Festsaal’ (waar vaak bals worden georganiseerd, heden ten dage en teruggaand tot het congres van Wenen in 1814/1815), de St. Michiels vleugel, het palmhuis of vlinderhuis (dat aan een koffiehuis en een vlindertuin onderdak biedt) en de tweelinggebouwen het Natuurhistorisch Museum en Kunsthistorisch Museum. In deze laatsten kregen resp. de natuur- en kunstobjecten, verzameld door de Habsburgers, een plaatsje. Topstukken zijn het vruchtbaarheidsbeeldje ‘de Venus van Willendorf’ en schilderijen van Nederlands, Vlaamse en Duitse kunstenaars van 1400-1700. In 1913 werd Neue Burg of het Nieuwe Paleis voltooid onder Frans Jozef I. Dit herbergt verschillende musea met Habsburgse collecties: de wapencollectie, de historische muziekinstrumenten collectie, het Ephesus Museum, en het Etnologisch Museum.

Rond de laatste eeuwwisseling (1998-2001) werden de keizerlijke paardenstallen, oorspronkelijk naar een ontwerp van Von Erlach, omgebouwd tot het museumcomplex ‘MuseumQuartier’ dat moderne en hedendaagse kunst toont: het MUMOK, het Leopold Museum en Kunsthalle Wien.

Sfeerbeeld Zomernachtconcert, Schloss Schönbrunn, Wenen.
Wenen 2016: Sfeerbeeld Zomernachtconcert, Schloss Schönbrunn

Paleis Schönbrunn was oorspronkelijk een jachtslot dat Keizer Leopold liet bouwen voor z’n zoon, troonopvolger Karel die enkele jaren na zijn vader stierf. Het ging dan naar zijn broer Charles, Charles VI, die weinig interesse had, maar z’n dochter, keizerin Maria-Theresia was er gek op. Ze maakte het tot de zomerresidentie van de Oostenrijkse Habsburgers en liet het compleet verbouwen en groter maken in een weelderige barok en rococo stijl. Met gemaal Frans-Stefan kreeg ze zestien kinderen waarvan tien de ouders overleefden. Daarom misschien dat het paleis zo groot is? Ah ja, want die zestien kinderen moesten allemaal te slapen gelegd worden!

Als je Schloss Schönbrunn bezoekt, bereid je dan voor op een massa volk. Schönbrunn krijgt jaarlijks 3 miljoen toeristen over de vloer. Door tickets online op voorhand te boeken, vermijd je de wachtrijen. Je kan kiezen voor de kleine toer (22 kamers, ‘imperial tour’) of de volledige rondgang (40 kamers, ‘grand tour’). De vele kamers (in totaal zijn er 1441 paleiskamers!) in de keizerlijke paleizen omvatten ontvangstruimtes, banketzalen, dans en spiegelzalen, slaapkamers en andere persoonlijke vertrekken van de keizerlijke familie. Ze staan vol kunstvoorwerpen en dure meubelstukken. De indrukwekkendste kamers zijn ‘De Grote Gallerij’ en ‘De miljoenenkamer’. De eerste is een grote, rijkelijk versierde zaal in rococo-stijl met prachtige plafond fresco’s (van Gregorio Guglielmi) en enorme kroonluchters waar grootse banketten, dansbals en staatsrecepties werden gehouden. De andere is de duurste kamer van de rondgang door het overdadig gebruik van exclusief, roodbruin rozenhout.

De audiogids (inbegrepen in het toegangsticket) leert ons veel over het leven van de Keizerskoppels Frans Stefan I en Maria-Theresia (regeerden in 18e eeuw) en Frans Jozef I en Maria-Elisabeth (beter gekend als Sisi). Zo gaf Mozart hier in paleis Schönbrunn als zesjarige zijn eerste concert voor keizerin Maria-Theresia. Na afloop sprong het wonderkind recht, omhelsde de keizerin en gaf haar een kus, aldus Mozarts vader Joseph in een van zijn brieven. Zo heette een dochter van Maria-Theresia Marie-Antoinette en trouwde ze met de Franse koning Louis XVI. Tijdens de Franse Revolutie eindigde ze onder de guillotine. Wil je meer weten? Klik dan hier voor een geschiedenisles over Wenen en het Huis van de Habsburgers.

Met het toegangsticket voor het paleis kan je ook een bezoek brengen aan de paleistuin waaronder de Privy tuin (met veel appelsienbomen), de Orangerie (Deze is met een lengte van 180 m, na Versailles, de grootste Orangerie van de wereld. Een deel wordt dagelijks gebruikt voor Mozart & Strauss concerten.), de Romeinse Ruïne, Gloriette en het Palmenhuis.

Schloss Belvedere, Wenen.
Wenen 2016: Oberes Belvedere, Schloss Belvedere.

Een ander schitterend barokpaleis, Schloss Belvedere, werd ontworpen door Johann Lukas von Hildebrandt in opdracht van Prins Eugène van Savoye (1663-1736), een naar Oostenrijk uitgeweken Franse prins, briljant militair strateeg, opperbevelhebber van de keizerlijke troepen en overwinnaar op de Turken in 1718.  Vijftig jaar trouwe dienst aan drie Habsburgse keizers, leverde hem onmetelijke rijkdom op waarmee hij kunst kocht (veelal verloren gegaan), boeken (de basis van de Nationale Bibliotheek) en dit prachtig en beroemd slot.  Voor Prins Eugène van Savoye, opgegroeid aan het Franse hof van de Zonnekoning Lodewijk XIV, moest Schloss Belvedere kunnen wedijveren in pracht, praal en grootsheid met Versailles.  Park en paleizen kan je bezoeken.  De aangelegde tuin is gratis toegankelijk en verbindt het ‘Unteres Belvedere’ met het hoger gelegen ‘Oberes Belvedere’.

Marmeren zaal, Oberes Belvedere, Schloss Belvedere, Wenen.
Wenen 2016: Marmeren zaal, Oberes Belvedere, Schloss Belvedere.

Oorspronkelijk deed het ‘Unteres Belvedere’ dienst als het zomerverblijf van de Prins. Het werd gebouwd in 1714-1716 en oogt minder indrukwekkend dan het ‘Oberes Belvedere’. Dit laatste is een meesterwerk van Von Hildebrandt uit 1721-1723. De buitengevel is versierd met standbeelden die verwijzen naar de slag tegen de Turken in 1718. Het bevatte de kunst- en boekencollectie van Prins Eugène van Savoye en werd gebruikt voor officiële aangelegenheden. Van het oorspronkelijk interieur is het meeste verloren gegaan behalve de ‘Marmeren zaal’.

Het paleizencomplex herbergt nu de staatsmusea van de ‘Sammlung Österreichischer Kunst’. Zo stelt ‘Oberes Belvedere’ werken van internationale en in Wenen verankerde topartiesten tentoon uit verschillende periodes van de schilderkunst: Middeleeuwen, Barok, Classicisme en Romantiek (bv. Biedermeier), Impressionisme en Realisme (bv. Monet, Van Gogh, Munch), Secession stroming en Expressionisme (vb. Gustav Klimt met o.a. ‘Kuss’ en ‘Judith I’, Schiele, Gerstl en Kokoschka). In het ‘Unteres Belvedere’ en de Orangerie kan je tijdelijke exposities over moderne en hedendaagse kunst van Oostenrijkse en Internationale artiesten bezoeken. Middeleeuwse kunst heeft een plaats gekregen in de voormalige paardenstallen van het paleis.

In het centrum van Wenen vind je het gerenoveerde Winterpaleis van Prins Eugène. Het 21er Haus, niet ver van Schloss Belvedere, fungeerde als het Oostenrijks Paviljoen op expo ’58 in Brussel en nu als Belvedere’s expositieruimte voor Oostenrijkse kunst in een internationale context van 1945 tot vandaag.

Ben je geïnteresseerd in mijn persoonlijke ervaringen met het Albertina Museum, het museum in de Abdij van Melk, het Kunsthistorische museum, het Oberes paleis in Schloss belvedere en het Leopold Museum, klik dan hier en hier.

One thought to “Wenen 2016 – Bijzonder aan Wenen: haar paleizen.”

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: