Skip to main content

Herinneringen aan Fez in Marokko: verslag van 24 uur in Fez.

Marokko is geuren, kleuren zien, smaken, voelen, verbazen, stappen, lachen, zonnen, zwemmen, rusten, ontspannen, enz. Dat was niet anders voor ons. Wij deden vele indrukken op tijdens een onvergetelijke reis. En die wil ik met jullie delen. Derde halte van onze trip in oktober 2017 was de oude koningsstad Fez, de vervelendste van de vier koningsteden.

Fez - Een ooievaar op een nest
Fez – Een ooievaar op een nest

In dit artikel gaan we Fes el Bali (het oude Fez) en Fes el Jedid (het nieuwe Fez) verkennen. We nemen foto’s van de leerlooierij van Chouwara, bezoeken twee Médersa’s, kuieren rond in de vele soeks en genieten van de zonsondergang.

Wil je meer weten? Druk dan op de rode ‘lees meer’ knop voor onze avonturen in Fez: je krijgt een gebald verslag van 24 uur in Fez (hoewel wij er twee dagen hebben verbleven). Heb je interesse in andere verhalen over Marokko? Klik dan hier voor ‘Marokko: de teaser’.

08:00 Ontbijten @ Riad Ouliya.

Terwijl ik ontbijt, denk ik na over de plus- en minpunten van Riad Ouliya: wat vond ik er nu van? De inrichting was magnifiek. Drie jaar aan verbouwd. Allemaal handwerk. Zeer mooi gedaan. De mooiste riad van de ganse reis. Alles is ook nieuw: in gebruik genomen door gasten in 2017. Maar… De deuren zijn dun. Dus als je op een kamer op gelijkvloers slaapt, palend aan het binnenterras, dan kan het gehorig zijn. En de gastheer en helpers vind ik een beetje vervelend: ze vragen voortdurend of alles naar wens is. Je moet dan antwoorden, “Uitstekend!”, of ze zijn beledigd. Dat gevoel heb ik toch, want Marokkanen zijn erg trotse mensen, trots op hun riad, hun stad, hun land, hun koning. En als je zelf niet zeer positief daarover bent, zijn ze beledigd. Dat gevoel heb ik hier. Maar ik kan mij vergissen.

Fez - Riad Ouliya
Fez – Riad Ouliya

Het ontbijt is wat magertjes, in vergelijking met de eerdere riads. En het avondeten sloeg ook wat tegen (daarover op het einde van dit artikel meer). De kamer was zeer mooi en badkamer hygiëne goed. Maar de kamer werd niet dagelijks gekuist (douche, bedden). De ligging was midden in de Medina, vlakbij petit taxi stop aan Bab er R’cif (Bab = Poort). Het terras biedt een mooi uitzicht over de Medina.

09:30 Op stap door Fes el Bali (het oude Fez).

Drie stadswijken – Riad Ouliya is gelegen in Fes el Bali, niet ver van Bab er R’cif, een van de toegangspoorten van het volledig ommuurde oude Fez. Fez werd gesticht door de Idrisiden dynastie rond het jaar 800 en werd meteen de hoofdstad van hun rijk. Later kreeg Marrakech die titel, maar onder de regering van de Mériniden werd Fez terug de hoofdstad in de 13de eeuw. In 1276 werd een nieuw stadsdeel gebouwd, Fez El Jedid of het Nieuwe Fez, met het koninklijk paleis, mooie tuinen, bredere wegen dan in Fes el Bali en de Joodse wijk Mellah. Het oude Fez of Medina kreeg toen de naam Fes el Bali. In de eerste helft van de twintigste eeuw bouwde de Franse overheersers een derde stadsdeel, ‘Ville Nouvelle’. De Medina en Ville Nouvelle vind je in elke (grote) stad terug. Fes el Bali / het oude Fez / de medina van Fez zou de grootste autovrije zone in een stad ter wereld zijn. Het schijnt… Wij gaan het vandaag ontdekken!

Aan Place er R’cif wisselen we wat geld bij de bank in kleinere kleinere briefjes (zodat we gepast kunnen betalen bij petit taxi’s, enz.). Volgende poort is Bab Sidi el Aouad. De medina is een doolhof: een google kaart met gps functie is zeer handig en nodig! Desondanks missen we enkele dingen maar belanden via een kort stukje door de wijk El Andalus en de Brug Bin Lamdoun (over de rivier/Oued Boukhrareb) toch in de straat van de leerlooiers (rue Chouwara).

Fez - Leerlooierij Chouwara
Fez – Leerlooierij Chouwara

10:00 Leerlooierij Chouwara. Een gewillige lederwaren verkoper, toont ons de leerlooierij Chouwara. Altijd leuk om zeer bekende plaatjes met eigen ogen te kunnen aanschouwen. We hebben een goed zicht op de leerlooiers en bekkens met vele kleuren. Er hangen huiden te drogen in de zon. We zitten vrij hoog en ver van de leerlooibekkens en daarom valt de stank nog wel te harden. We krijgen enkele muntblaadjes om onder onze neus te houden.

10:20 Nadien vraagt de verkoper of we geïnteresseerd zijn om wat lederwaren te kopen. Die vraag hadden we verwacht. We willen babouches kopen: dat zijn leren sleffers. We hebben vooraf een plan bedacht om de prijs te drukken. Eerst zou Wim interesse tonen in een paar babouches en de prijs vragen. Wat later zou ik ook zeggen dat ik een paar wil aanschaffen en trachtten de prijs te drukken omdat we twee paar kopen. Zo gebeurt het ook: we kopen twee paar babouches en dingen af van 250 dh voor één paar tot 300 voor twee paar.

10:40 Huile d’Argan shop. De zuster van de Babouche verkoper heeft een winkel met arganolie. Ze geeft een demonstratie hoe die geperst wordt. Je hebt Argan olie met verschillende parfums, en met helende werking, en voor het haar en voor een zachte huid. Ze krijgt aan Wim twee flesjes voor 170 dh verkocht (eerste prijs was 120 dh voor één).

Fez - Medersa El Attarine
Fez – Medersa El Attarine
Fez - Medersa El Attarine
Fez – Medersa El Attarine
Fez - zicht op Kairaouine Moskee vanuit Medersa El Attarine.
Fez – zicht op Kairaouine Moskee vanuit Medersa El Attarine.

11:00 Place Seffarine. We zitten midden in het oude Fez. Het is hier een wirwar van smalle steegjes. Nogmaals: zonder gps of gids loop je hier hopeloos verloren en zul je heel wat dingen voorbij lopen. Zo heb je de Kairaouine Moskee. Deze is niet toegankelijk voor niet moslims. Fez heeft een universiteit met dezelfde naam en deze wordt beschouwd als de oudste universiteit ter wereld. We lopen verder. De Médersa El Attarine is wel toegankelijk voor toeristen en we verblijven hier 40 minuten. El Attarine is een koranschool met een mooie binnenplaats met reinigingsfontein en cellen voor de studenten. Zeer toeristisch.

 Fez - Zaouia Moulay Idriss II
Fez – Zaouia Moulay Idriss II

12:00 Zaouia Moulay Idriss II. Hier worden we weggejaagd door een kwade oude streng kijkende man. Zaouia is een klooster/leerschool voor Soefi’s. Het Soefisme is de mystieke beweging binnen de Islam die gebaseerd is op Koranteksten en beïnvloed werd door het hellenistische gedachtengoed. Soefi’s leiden een ascetisch leven, streven naar spirituele ontwikkeling en geloven in een liefdevolle God die ze trachten te benaderen.

Niet gedaan: Place en Nejjarine, Musée du Bois, Leerlooierij van Sidi Moussa.

Fez - Talâa Kebira (winkel-wandelstraat)
Fez – Talâa Kebira (winkel-wandelstraat)

12:15 Talâa Kebira: de smalle winkel-wandelstraat vol met kleine winkeltjes die alles verkopen en die dwars door de Medina gaat van de Kairaouine Moskee tot Bab Boujeloud. Deze wandelen we volledig af. Soms krijgt de straat andere namen, zoals Souk El Attarine of rue Sellaline. Kissaria El Kifah, de oudste souk van Fez, werd gesticht in 809 AD en is ook langs deze weg gelegen. ‘Rue Talaa Sghira’ is de tweede drukke en smalle winkel-wandelstraat, die parallel loopt met Talâa Kebira. In de soeks vind je alles: van lederwaren tot keramiek, van eetkraampjes tot kleding, schoenen en accessoires, van tapijten tot de grootste prullaria.

Fez - Médersa Bou Inania
Fez – Médersa Bou Inania

13:00 Médersa Bou Inania. Hier krijg je een mooie binnenplaats te zien en that’s it. De architectuur en versieringen doen aan het Alcázar in Sevilla en het Alhambra in Granada denken. Maar in Andalusië heb je veel meer kamers en is het dus veel indrukwekkender.

Fez - Musée Batha
Fez – Musée Batha

13:30 Musée Batha: hoogtepunten zijn het paleis zelf, het rechthoekige binnenplein met tuin en de collectie 19e en 20e eeuwse keramiek (potten, vazen, schalen), beschilderd volgens traditionele Marokkaanse wijze. Het museum stelt wat teleur.

14:00 Lunch nabij Bab Boujloud.

Bab Boujloud is de mooiste poort van Fez en is de belangrijkste toegangspoort tot de Medina van Fez. In de buurt van Bab Boujloud heb je veel horecazaken. We lunchen hier tweemaal op twee dagen. Twee keer is het erg goedkoop maar de versheid is twijfelachtig. Het zijn kleine porties. De gerechten zijn zeer eenvoudig maar wel lekker. Ik ben er niet ziek van geworden.

Fez - Bab Boujloud
Fez – Bab Boujloud

Het eerste restaurant dat we aandoen noemt ‘Thami’s Restaurant’ dat met stip staat aangeduid in the rough guide maar eenmaal we er zijn, vind ik het maar een groezelige keet. Thami heet ons in elk geval vriendelijk welkom. We bestellen frisdrank en Tajine kefta (Tajine met vleesballen, tomaat en ei). We krijgen een smaakmaker: een gefrituurde grote garnaal (koud!). De Tajine kefta wordt geserveerd in een superhete schotel. Alle bacteriën zullen dus wel dood zijn. Hopen we…

Fez - Thami's Restaurant - Tajine kefta
Fez – Thami’s Restaurant – Tajine kefta

Het tweede restaurant is de buur ‘Laglali restaurant’. Hier bestellen we opnieuw frisdrank, Harrira soep (Marokkaanse tomatensoep met kikkererwten) en Tajine met rundsvlees en tomaten. Zelfde beleving als bij ‘Thami’s restaurant’ maar hier is de bediening minder goed. We krijgen een rekening van 100 dh die 20 dh te hoog is. Dat bedrag heeft de ober spontaan aan de rekening toegevoegd voor de bediening. Een fooi van 20% vinden wij wat overdreven en we betalen uiteindelijk 90 dh.

15:30 Verkenning van Fes el Jdid.

Van Place Bab Bou Jeloud (een groot plein omgeven door stadsmuren) wandelen we naar de tuinen van ‘Jnane S’bile’. Deze zijn best mooi aangelegd. Mét werkende fonteinen en een grote vijver.

Fez - Jnane S'bile (tuinen)
Fez – Jnane S’bile (tuinen)

We passeren Dar el Makhzen, het Koninklijk paleis dat weeral niet toegankelijk is voor het publiek. Het paleis is goed afgeschermd van de gewone sterveling met hoge dikke muren. In Fez staan vele hoge dikke muren (rond de paleizen, de Middeleeuwse omwalling rond de oude en de nieuwe stad) met vele poorten zoals (in Fes el Jdid) Bab Boujat, Bab Segma, Bab Makina, Bab Dekkakine, Bab Mechouar, Bab as-Semmarine en Bab Lahdid die we allemaal voorbijgaan.

De wijken hier in Fes el Jdid, zoals wijk Moulay Abdallah met een grote moskee en mausoleum voor Moulay Abdallah, of zoals de Joodse wijk Mellah met twee synagogen en een Joods kerkhof, ogen vies, vuil en smerig. Eigenlijk geldt dit voor de ganse medina (El Bali) en Fes el Jedid. De Ville Nouvelle is niet veel beter. Hier zou ik niet kunnen leven. Dit noemen ze dan ‘authentiek’ en ‘sfeervol’ en ‘doorleefd’. Oman en VAE hebben ook soeks en medina’s maar die zijn vaak van veel recentere datum. Afgelikt. Als ik erover nadenk…geef mij dan toch maar de steden in Marokko.

17:30 Uitzicht over de stad.

17:30 We nemen een taxi van Bab Semmarine tot de ‘Graven van de Mériniden’ op de heuvel buiten het stadscentrum. Graven heb ik niet gezien buiten enkele ruïnes. Hier moet je zijn voor de uitzichten: een panoramisch uitzicht over de stad, kijkend naar het zuiden. Tip: loop ver genoeg door op de heuvel tot het hoogste punt want daar heb je het beste zicht op de stad en de omringende heuvels in de verte.

 Fez - Graven van de Mereniden (uitzichtspunt)
Fez – Graven van de Mereniden (uitzichtspunt)

18:00 We wandelen terug de heuvel af voorbij ‘Hotel Les Mérinides’. Ook hier is er een mooi uitzicht over de stad. Verschillende zitbanken. De lokale bevolking komt hier samen om wat bij te babbelen, te rusten, te kijken, te genieten van het uitzicht op hun stad waar ze trots op zijn, bij een ondergaande zon. Mannen bij elkaar, en vrouwen en kinderen bij elkaar. Er heerst een gemoedelijk sfeertje hier.

Fez - Een vlucht ooievaars
Fez – Een vlucht ooievaars

18:30 We nemen een petit taxi terug naar Bab er R’cif in Fes el Bali. We onderhandelen vijf minuten over de prijs, maar het zijn harde onderhandelaars en ze willen niks van de prijs doen. De startprijs wordt het dus: 30 dirham. De taxirit duurt 10-15 min. We worden afgezet aan Bab er R’cif. Nu gaat de weg vinden naar de riad vanzelf maar gisteren toen we arriveerden in de stad was dat onmogelijk. We ontdekten toen wel een pijl naar de Riad Ouliya aan de hoofdstraat die de Medina ingaat maar vanaf daar werden we gegidst door een local. Enkele smalle steegjes in links en rechts en toen stonden we voor de mooie deur van riad Ouliya. In een half uurtje hebben we de afstand tussen ‘Hotel Les Mérinides’ en Riad Ouliya overbrugt. Ook nu valt het weer op: binnenin is het een oase van rust en schoonheid, terwijl buiten de chaos heerst en het smerig is. Ook opvallend aan Fez: hier is de bevolking het opdringerigst. Met pseudo-gidsen die je voor een centje de weg willen wijzen, en met straatjongeren die je spontaan hasj aanbieden.

19:00 Riad Ouliya.

Een woordje over de riad en de eigenaars. Het riad is een familieverblijf. Rachid is de eigenaar. Zijn zoon, Mohamed, deed gisteren de administratie. Rachid en Mohamed houden zich bezig met de gasten. De vrouw van Rachid is kokkin en zal vanavond voor ons koken. Hopelijk wordt het even goed en rijkelijk als in Riad Lahboul in Meknès. De riad is 400 jaar oud. Er is drie jaar aan gerenoveerd. Alles is handgemaakt. Het is opengegaan in 2017. Het telt vijf gastenkamers met badkamer, en een grote lounge en dakterras.

Fez - Fez el Bali (vanop het dak van Riad Ouliya)
Fez – Fez el Bali (vanop het dak van Riad Ouliya)

20:00 Avondeten in Riad Ouliya. Op het dakterras! De vier gangen menu’s kosten tussen 150 dh en 200 dh. Eerste gang is Harrira soep. Net als andere keren proef ik te weinig zout of bouillon. Tweede gang zijn verschillende groenteslaatjes: tomaat, prinsessen boontjes, rode biet, kikkererwten, warme paprikasalade, groene olijven. Best lekker, ik eet het meeste op. Als hoofdgerecht (derde gang) heeft Wim de rijst met kip genomen. Wim vindt zijn gerecht te weinig smaak hebben en het is al koud van bij het opdienen. Ik krijg een pasteitje met kip en amandelnoten. Er was een vergissing gebeurd bij bestelling: ik wou eigenlijk de couscous met zeven groenten. Ik denk dat een pastei te zwaar en te droog zou zijn. Idd, dat klopt. Ik ben geen fan en laat de helft staan. Tenslotte volgt nog fruit: een banaan en een granaatappel. Een tegenvaller. Daarna volgt nog muntthee (of koffie). Samengevat: twee gangen waren goed, twee gangen waren minder. Jammer van de verkeerde bestelling.

Fez - Riad Ouliya (diner)
Fez – Riad Ouliya (diner)

22:45 We babbelen nog lang na, over het avondeten en de tweedaagse in Fez. Om elf uur gaan we slapen want morgen wordt weer een vermoeiende dag. Er staat ons een lange rit naar de Merzouga en de Erg Chebbi woestijn te wachten. Tot morgen!

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: