Skip to main content

Berlijn 2015: Lijstje ’15 Gratis Dingen’ (long version)

Berlijn is een fantastisch mooie en levendige en hedendaagse stad die de voorbije decennia (na de val van de Berlijnse muur en de Duitse eenmaking) een enorme bouwwoede en transformatie heeft gekend en zich tegenwoordig kan meten met metropolen als Parijs of Londen. Nog nooit in Berlijn geweest? Rep je er dan naartoe want Berlijn is een ontdekking, een belevenis, verrassend en modern. Berlijn is meer dan een bezoekje waard. Bovendien zijn vele mooie dingen in Berlijn gratis te bezoeken, gaande van de koepel van het parlement en monumenten die verband houden met WO II en de Berlijnse muur, over musea, kerken en parken, tot straatkunst en muziekoptredens. “Berlijn?”, zeg je. Doen! Direct!

Om je op weg te helpen, geef ik hier een lijst van vijftien dingen die je gratis kan beleven of bezoeken in Berlijn. Wij waren in Berlijn in april 2015 en dit artikel werd geschreven en geüpdatet met de recentste informatie in november 2017.

Berlijn 2015: Potsdamer Platz.
Berlijn 2015: Potsdamer Platz.

1. Neem deel aan een gratis wandeling.

Als je voor het eerst een stad bezoekt, is het altijd interessant om de stadskern te voet te bezoeken onder begeleiding van een ervaren lokale gids. Die zal je de interessantste plekjes van Berlijn laten zien en je spannende verhalen vertellen over het woelige Berlijn van de twintigste eeuw (WOI, gouden jaren twintig en avant-garde, Hitler en Nazi Duitsland, WOII, verdeeld Berlijn en de koude oorlog, val van de Berlijnse Muur in 1989, hedendaags Berlijn).

Google op ‘free walking tour Berlin’ en je vindt verschillende opties. Een van de bekendste en beste aanbieders van gratis wandelingen in Berlijn (en ook in andere Europese steden), is Sandemans. Zoek op Sandemans mét een -s want anders kom je terecht bij een beroemd Porto wijnhuis. De wandeling in Berlijn duurt ongeveer 2.5 uur, is beschikbaar in het Engels, Spaans en Duits, vertrekt buiten voor het Starbucks koffiehuis aan de Brandenburger poort om 10, 11, 12 en 2 uur en online reservatie is best. De tour doet beroemde plekken aan zoals de Brandenburger poort, de bunker van Hitler, Denkmal für die Ermordeten Juden Europas, Checkpoint Charlie, Gendarmenmarkt, restanten van de Berlijnse Muur, enz.

2. Bezoek de Reichstag.

De Reichstag is een iconisch gebouw in het centrum van Berlijn en het politieke hart van verenigd Duitsland want in dit gebouw zetelt de Bondstag, het Duits parlement. Het gebouw werd opgetrokken tussen 1884 en 1894 in een eclectische bouwstijl. Het maakte de val van het Duitse Keizerrijk van Wilhelm II (na WO I) mee en ook de Weimar Republiek, de machtsgreep van Hitler en zijn Nazi partij na de brand van de Rijksdag, de bevrijding van Berlijn (met het planten van de rode Sovjet-vlag op de Reichstag), de verdeling van Berlijn in Oost en West (De Reichstag lag in West-Berlijn, vlak tegen de Berlijnse Muur), de hereniging van Berlijn en Duitsland en de Val van de Muur in 1989. In 1991 werd beslist na een volksraadpleging om Berlijn terug hoofdstad te maken van het herenigde Duitsland en een nieuwe regeringswijk uit de grond te stampen: het Regierungsviertel. De Reichstag werd opnieuw de locatie van het nationaal parlement, de Bondstag, en werd grondig gerenoveerd door Norman Foster van 1991 tot 1999. Norman Foster liet de buitenkant ongemoeid maar renoveerde de binnenkant grondig. Spectaculair en ondertussen wereldberoemd is de grote moderne glazen koepel midden op het dak en bovenop de plenaire vergaderzaal die je kan zien liggen. Binnenin is een wenteltrap die je kan beklimmen en centraal zit een soort trechter bekleed met vele spiegels. De Reichstag is gesitueerd aan de Noordoostelijke rand van Tiergarten en aan de Spree. Vlakbij zijn nog enkele overheidsgebouwen opgetrokken: o.a. Bundeskansleramt (het kantoor van de Bondskanselier) en het Paul-Löbe-Haus (kantoren van de parlementsleden). Deze zijn ook de moeite om te bekijken.

Berlijn 2015: Reichstag (koepel N.Foster).
Berlijn 2015: Reichstag (koepel N.Foster).

Het goede nieuws: de Reichstag kan je gratis bezoeken! Voor een bezoek aan de koepel, ben je verplicht te reserveren. Dit doe je best ruim op voorhand (populair gebouw!) en online via deze link. Breng tijdens het bezoek je afgeprint reservatieformulier en ID-kaart of paspoort mee en wees ruim op tijd voor het tijdsslot (want er is een grondige veiligheidscontrole). Eenmaal binnen krijg je een gratis audiogids mee en wordt je met de lift naar het dak gevoerd waar je onbeperkt in tijd de koepel kunt bezoeken, de wenteltrap kan beklimmen en op het dak van de koepel 360° in het rond van de zichtjes op Berlijn kunt genieten. Ons bezoek was na zonsondergang maar wij denken dat het overdag leuker is. De Reichstag koepel is open van 8u tot middernacht (laatste toegang om 21u45). Ook het gebouw zelf kan je bezoeken. Voor deze begeleide rondleidingen moet je ook op voorhand en apart reserveren via dezelfde website.

3. Neem een selfie met de Brandenburger Poort.

Mis zeker dit iconisch monument van Berlijn niet en bezoek het zowel overdag als ‘s nachts. De Brandenburger Poort is gelegen vlakbij de Reichstag en Tiergarten en aan het einde van de boulevard Unter den Linden. Gebouwd in 1788-1791 als een stadspoort naar een ontwerp van C.G. Langhans in opdracht van de Pruisische koning ter herinnering aan de bezetting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (in 1787), heeft het kenmerkend zware Dorische zuilen, bas-reliëfs die taferelen van de Pruisische bezetting van de Nederlanden weergeven en een vierspan (Strijdwagen met vier paarden voorgespannen) met daarin de Griekse Godin van de Overwinning op het dak, en met een Pruisische Adelaar en ijzeren kruis met lauwerkrans (na de overwinning op Napoleon Bonaparte). Het monument raakte beschadigd tijdens WO II waarbij het vierspan verdween. Een replica (naar een gipsen model van het origineel) werd teruggezet in 1956-58. De poort werd wereldberoemd tijdens de koude oorlog als symbool van verdeeld Berlijn toen het tegen de Berlijnse Muur aanlag en niet toegankelijk was. Na de val van de Berlijnse muur werd het monument hersteld en ook de omgeving (sluitstuk was de bouw van de nieuwe Amerikaanse ambassade naar het oorspronkelijk model). Vandaag de dag staat de Brandenburger Poort symbool voor het Verenigde Duitsland en Berlijn.

4. Geniet van het centrum van Berlijn: de stadswijk ‘Mitte’.

De stadswijk ‘Mitte’ wordt omzoomd door de volgende belangrijke plekken in wijzersin: Brandenburger Tor en het Reichstag gebouw en de oostelijke zijde van Tiergarten in het Oosten, ‘Hamburger Bahnhof – Museum für Gegenwart’ en het Herdenkingspark met het Herdenkingsmonument voor de Berlijnse Muur (Bernauer Strasse) in het Noorden, Alexanderplatz in het Oosten, Checkpoint Charlie in het Zuiden, en Potsdamer Platz in het Zuidwesten. Op het Hamburger Bahnhof na, zijn al deze plekken gratis te bezoeken.

Centraal in deze wijk ligt de Museuminsel (zie puntje 14 van deze ‘gratis lijst’) en de historische wijk Nikolaiviertel -het oude stadscentrum- gelegen tussen het park Lustwiese (dichtbij de Berliner Dom), de rivier Spree en het Rotes Rathaus (het stadhuis en politieke hart van Berlijn). Twee assen snijden of kronkelen door het centrum: resp. de boulevard ‘Under den Linden’ en de rivier Spree. Wandelen langs de gebouwen en pleinen en straten van stadswijk Mitte kost niets uiteraard, bezoeken is soms gratis (zie elders op deze blog) en soms niet.

De brede boulevard ‘Unter Den Linden’ loopt van Pariser Platz aan de Brandenburger Tor tot aan Lustgarten op het Museuminsel. Het wordt omzoomd met bomen en heeft in het midden een voetgangerspad en leidt je langs enkele zeer mooie historische gebouwen in de stad, zoals Deutsches Historisches Museum in het Zeughaus, Kronprinzenpalais, Neue Wache, Bebelplatz, Humboldt Universität, Standbeeld Frederik de Grote, Staatsbibliothek, de Russische en Amerikaanse ambassade en het hotel Adlon.

Berlijn 2015: Konzerthaus Berlin.
Berlijn 2015: Konzerthaus Berlin.

Enkele belangrijke pleinen en pekken zijn Hackescher Markt (drukke uitgaansbuurt, kunstgalerijen) in Scheunenviertel (‘Schurenwijk’, een Joodse wijk waar zich gruwelijke taferelen hebben voorgedaan onder het Nazi-regime), Alexanderplatz (met vlakbij Sealife Center & Aquadom en Fernsehturm), Bebelplatz (met Hotel de Rome, Altes Palais, Staatsoper Unter den Linden en St.Hedwigs-Kathedrale), Friedrichstadt-passagen (winkels en resto’s), Gendarmenmarkt (met Französischer Dom, Deutscher Dom en Konzerthaus Berlin dat de thuishaven is van klassiek orkest Konzerthausorchester Berlin) en Potsdamer Platz (met winkelcentrum ‘Mall of Berlin’ en vlakbij maar buiten de wijk Mitte het Sony-Center en het Kulturforum waar de Berliner Philharmoniker resideert). Dit klinkt duur en dat is het meestal ook, dus wat dat in deze ‘gratis lijst’ staat te doen, is mij een raadsel. Volledigheid? 😉

5. Zoek de rust op van Tiergarten en andere parken.

Tiergarten is een van de grootste stadsparken van Duitsland (210 ha) en wordt door enkele drukke brede verkeersassen doorkliefd met een centrale verkeersrotonde met de Siegessäule. Het wordt begrensd door Schloss Bellevue en de rivier Spree in het noorden, de Reichstag en Bundeskansleramt in het noordoosten, het Sony-Center in zuidwesten, het diplomatenviertel in het zuiden en de dierentuin in het zuidwesten.

Berlijn 2015: Siegessäule in Tiergarten.
Berlijn 2015: Siegessäule in Tiergarten.

Geschiedenisles – Het park werd gesticht in 1527 als jachtdomein voor de Brandenburgse keurvorsten. Onder Frederik de Grote werd het park in de 18de eeuw omgetoverd tot een barok lustpark dat toegankelijk was voor het grote publiek. In de 19de eeuw werd het park verbouwd in de richting van een Engels landschapspark en ontstond een synthese tussen barokke elementen en landschappelijke parkelementen. De tweede wereldoorlog hield lelijk huis in het park door de vele bombardementen. De Duitse burgers hadden de eerste jaren na de oorlog honger en kou en gebruikte het park om groenten te telen en de bomen als gratis brandstof die ze massaal omhakten. Van de 200.000 bomen bleven er na de oorlog nog slechts 1000 over. In de jaren vijftig werd het park terug opgebouwd tot een natuurlijk parklandschap. Het werd het favoriete recreatiedomein van de West-Berlijners tijdens de koude oorlog en de tweedeling van Berlijn. Na de val van de muur zijn nog herstelwerken uitgevoerd aan de randgebieden (diplomatenviertel, de zone waar de Berlijnse muur stond,…) en vandaag is Tiergarten de geliefkoosde plek van elke Berlijner die aan de stadsdrukte wil ontsnappen, een uurtje wil joggen, wat wil zonnen of lekker relaxen bij een picknicktafel

Andere parken zijn het Tempelhofer Park. Dit is een voormalige luchthaven, Tempelhof, die nog aangelegd werd door de Nazi’s, en die werd omgetoverd tot een publiek park. Nog een park is het Mauerpark, waar eens de Berlijnse Muur liep. Op zondag vind je hier een vlooienmarkt.

6. Luister en geniet van gratis muziekoptredens.

Berlijn is bekend voor de vele muziek(stijlen) die je tijdens optredens van lokale en internationale, bekende en minder bekende muziekgroepen en artiesten en DJ’s live kunt meemaken. Sommige optredens zijn bovendien gratis. Zo kan je gratis luisteren naar Jazz muziek (clubs A-Trane, b-flat, Quasimodo of Kunstfabrik Schlot bieden wekelijks gratis optredens aan), klassieke muziek (kamermuziek optredens elke dinsdag om 13 uur in beroemde Berliner Philharmonie, recitals van studenten van Hochschule für Musik Hanns Eisler). Nog een tip, als je aankomt in Berlijn, blader dan door lokale (muziek)magazines en lees over gratis pop- en rockconcerten en DJ sets en muziekevenementen die dan plaatsvinden.

7. Bewonder exterieur en interieur van de kerken van Berlijn.

De grootste protestantse kerk van Berlijn is de Berliner Dom, gebouwd in Italiaanse Renaissance stijl. Jammer genoeg is deze betalend (7/5 € inkom) tenzij je een kerkdienst bijwoont. Openingstijden: dagelijks 9-20u, zon 12u-20u; sluiting om 19u oktober – maart. Er worden regelmatig kerkdiensten en concerten gegeven in de Kathedraal van Berlijn en deze is dan niet toegankelijk.

Berlijn 2015: Berliner Dom & Fernsehturm.
Berlijn 2015: Berliner Dom & Fernsehturm.

Aan Gendarmenmarkt liggen twee kathedralen: Deutscher Dom en Französischer Dom (resp. De Duitse en Franse Kathedraal).  De eerste Dom kan je gratis bezoeken: din-zon 10u-19u (mei-sept), 10-18u (okt-april). Ook de gidsbeurten (dagelijks tussen 11u en 17u om het half uur) zijn gratis en ook de audiogidsen. De tweede Dom is tijdelijk gesloten vanaf september 2017 wegens renovatiewerken.

Aan de Bebelplatz ligt St.-Hedwigs-Kathedrale. Zij vragen een vrije donatie en hebben beperkte openingstijden (maa-woe 8-14u, don 11u30-17u30). In de Nikolaikirche in de wijk Nikolaiviertel is nu een stadsmuseum gevestigd: zie puntje 14 van deze lijst.

8. Kurfürstendamm met Gedächtniskirche Kaiser Wilhelm.

De Herdenkingskerk Keizer Wilhelm, gelegen in de drukke uitgaansstraat Kurfürstendamm, werd gebouwd in de jaren 1890 maar tijdens een luchtbombardement in 1943 werd de kerk onherstelbaar beschadigd. Enkel de toren en inkomhal stonden nog recht. Na de oorlog wou het stadsbestuur alles afbreken maar er kwam fel protest. Er werd een deel nieuw aangebouwd maar de kapotgeschoten kerk bleef behouden. Vandaag zijn deze gratis toegankelijk voor het publiek als herinnering aan het leed en de verwoestingen die oorlog met zich meebrengt.

9. Bekijk, ervaar, wandel tussen de betonnen blokken en kom onder de indruk van het Herdenkingsmonument voor de Vermoorde Joden van Europa.

Vlakbij de Brandenburger Tor gelegen, vind je het ‘Denkmal für die Ermordeten Juden Europas’. Dit holocaust monument is controversieel omwille van het ontwerp (door Peter Eisenman): het is een 1.9 ha golvend, publiek toegankelijk terrein, bezet met 2711 grijze betonnen blokken van verschillende hoogte die wat weghebben van doodskisten. Je kan hier ronddwalen en de serene sfeer op je laten inwerken. Dit maakt indruk. Of amuseer je en speel verstoppertje, dat kan ook! Ondergronds werd een informatiecentrum gebouwd waar je gratis de permanente tentoonstelling over de Holocaust kunt bezoeken en waar je de database lijst van alle bekende Joodse Holocaust slachtoffers kunt raadplegen. Er kwamen zo’n zes miljoen Joden om het leven tijdens WO II door het Nazi beleid. De tentoonstelling is erg persoonlijk, visueel en auditief met vele getuigenissen van slachtoffers en overlevenden a.h.v. brieven en dagboekfragmenten, foto’s, beeld- en geluidsfragmenten. Dit maakt het indrukwekkend en erg aangrijpend.

Berlijn 2015: Denkmal für die Ermordeten Juden Europas.
Berlijn 2015: Denkmal für die Ermordeten Juden Europas.

Praktisch – Het Denkmal is 24/24u vrij toegankelijk. Het informatiecentrum is open op dinsdag tot zondag van 10 tot 20u (april – september) en van 10 tot 19 u (oktober – maart). Je kan een gegidste rondleiding meemaken (in het weekend zijn die zelfs gratis) of een audioguide nemen. Voor meer en up to date informatie, check de website.

Andere – Er zijn in het centrum van Berlijn ook herdenkingsmonumenten ter ere van de door de Nazi’s vermoorde homosexuelen, de Roma zigeuners en de fysiek of psychisch gehandicapte Duitsers.

10. Checkpoint Charlie.

Als je interesse hebt in de Koude Oorlog en de Berlijnse Muur, en hun geschiedenis, dan moet je halt houden bij Checkpoint Charlie (een replica). Dit douanecontrolepunt was het meest bekende van alle controlepunten van de Berlijnse Muur en groeide uit tot een symbool voor de scheiding en gewapende vrede tussen Oost en West. Het figureerde in tal van misdaadromans en -films. Vandaag de dag is Checkpoint Charlie verworden tot een toeristische attractie en wordt het overspoeld door toeristen die een foto willen nemen van deze iconische site. Vlakbij is een gratis expositie in openlucht die verhaalt over de belangrijkste gebeurtenissen in Berlijn tijdens de koude oorlog.

11. Topografie des Terrors.

Dit museum, bij een van de laatste stukjes Berlijnse Muur, toont a.h.v. documenten, foto’s en filmfragmenten in chronologische volgorde de terreur van het Nazi regime en het Derde Rijk en focust op de Nazi hoofdrolspelers. Hier word je stil en koud van. In de openlucht hangen uitvergrote foto’s op panelen die focussen op hoe het dagelijks leven van de gewone burger langzaamaan veranderde onder het Nazi regime.

De locatie is goed gekozen in de ‘Altes Regierungsviertel’ of de voormalige Nazi regeringswijk. Hier stonden tot 1945 het ministerie van de Luftfahrt (het eerste voltooide megalomane Nazi-gebouw), de Rijkskanselarij (Hitler), het hoofdkwartier van de Gestapo (Heinrich Himmler), het ministerie van propaganda van Joseph Goebbels (Mauerstrasse), het ministerie van Buitenlandse Zaken, enz. Wat verder heb je ook de Führerbunker site waar Adolf Hitler de laatste maanden van de oorlog doorbracht. Hier pleegde hij ook zelfmoord. Deze bunker is volledig afgebroken en vervangen door een rustige woonwijk met inspiratieloze hoogbouw.

12. Laat je verrassen door de (graffiti) straatkunst: bijv. East Side Gallery.

Bijzonder is de straatkunst van de East Side Gallery. Dit zijn 105 muurschilderingen op een bewaard deel van de Berlijnse muur in de wijk Kreuzberg langs de rivier Spree. Het is daarmee de grootste openlucht galerij ter wereld. Dit is bijzonder en moet je gezien hebben. Aangebracht in 1990 door 105 artiesten van over de ganse wereld, zijn de werken in de loop der jaren wat vervallen geraakt en gevandaliseerd maar restauratie is aan de gang. Ze zijn vaak politiek geïnspireerd en ze zijn een ode aan de geschiedenis, cultuur en leven van Duitsland en een ode aan de vrijheid en vrede.

Berlijn 2015: East Side Gallery.
Berlijn 2015: East Side Gallery.

Berlijn kent een levendige straatkunst scene en vele grote namen uit het buitenland hebben hun werk achtergelaten op de muren van Berlijn, zoals Banksy, Blu, Pure Evil, ROA, JR en Os Gemeos, vooral in de wijken Kreuzberg, Friedrichshain (omgeving van Boxhagener Platz en RAW Gelände), Prenzlauer Berg (Kastanienallee) en Mitte (Haus Schwarzenberg).

13. Bewonder het all-in-one Sony-Center en de wijde omgeving van Potsdamer Platz.

Het Sony-Center is inspirerende hedendaagse architectuur naar een ontwerp van Helmut Jahn. Als je hier woont, hoef je niet buiten te komen. Want alles hebben ze hier: (luxe)appartementen, shoppingcentra, twee IMAX cinema’s, een filmmuseum en televisiemuseum, een overdekt entertainment park (Legoland), kantoorruimte, en heel veel cafés en restaurants. Centraal is het Forum, een publiek toegankelijke open ruimte met een dak van glas en staal, dat ‘s avonds verlicht wordt in steeds veranderende kleuren. Zet je hier eventjes neer en snuif de sfeer op. Kijken kost niets!

Naast het Sony-Center ligt het Kulturforum waar de concertzaal van Berliner Philharmoniker (Berliner Philharmonie) en de Kammermusiksaal gevestigd zijn, een theater, een kunstbibliotheek en de Staatsbibliothek Zu Berlin, de St. Matthäus kirche en enkele musea waaronder Gemäldegalerie, Neue Nationalgalerie (Paviljoen Mies van der Rohe) en het Musikinstrumenten-Museum. Ook hier kan je de architectuur gratis bewonderen (van de buitenkant welteverstaan!).

Bezoek ook zeker de wijk ten zuiden van Potsdamer Platz met Marlène-Dietrich-Platz en Quartier Daimler-Chrysler. Deze wijk lag er verlaten en braakliggend bij tot de Duitse hereniging en werd volledig heropgebouwd o.l.v. Italiaans architect Renzo Piano. Eén van de opvallendste gebouwen is het 103m hoge, ranke Kollhoff-gebouw met een mooi (betalend!) uitzicht over de stad, Panoramapunkt, (en met de snelste lift ter wereld om er te geraken!).

14. Bezoek musea gratis.

Verschillende (kleinere) musea in Berlijn bieden gratis toegang. Het voormalige concentratiekamp Sachsenhausen is zo’n voorbeeld. Het museum is gelegen ten noorden van Berlijn en is nu een gedenkmonument en museum voor de slachtoffers van de holocaust. De site met gaskamer en crematorium grijpt je naar de keel. Voor meer info kijk op hun website. Een tweede voorbeeld is Kunstraum Kreuzberg/ Bethanien on Mariannenplatz. Dit museum in de wijk Kreuzberg toont hedendaagse kunst die sociaal en politiek bewogen is. Het is dagelijks open van 11 tot 20 uur. Interesse? Klik dan hier.

Daarnaast zijn verschillende musea gratis op bepaalde dagen. Voorbeelden zijn Akademie der Künste aan de Pariserplatz dat gratis is op zondag. Dit is een van de oudste culturele instituten van Europa en een internationale vereniging van kunstenaars uit de literatuur, podiumkunsten, film en mediakunst. Het is een ontmoetingsplaats van en voor kunstenaars en kunstliefhebbers. Er worden tentoonstellingen en events georganiseerd (die dus gratis zijn!) naast publieke debatten over kunst en cultuur. Een ander voorbeeld is het Stadtmuseum Berlin dat gehuisvest is in de Nikolaikirche (bouwjaar 1230) in de Nikolaiviertel. Het is dagelijks open van 10 tot 18 uur (5/3€) en gratis op de eerste woensdag van elke maand. De permanente tentoonstelling leert je iets over de geschiedenis van de kerk en van de St. Niklaas wijk (Nikolaiviertel).

Berlijn 2015: Pergamon Museum.
Berlijn 2015: Pergamon Museum.
Berlijn 2015: Jüdisches Museum Berlin.
Berlijn 2015: Jüdisches Museum Berlin.

Centraal in deze wijk Mitte ligt de Museuminsel. Dit UNESCO Werelderfgoed is een eiland met vijf van de beste musea van de stad. Mijn top drie is het Pergamon museum (De hemel voor Antieke Kunst met o.a. de Babylonische Ishtar-poort en het Grieks Pergamon-altaar), Neues Museum (Egyptische kunst zoals de Nefertite buste, Romeinse kunst en objecten uit de Bronstijd zoals de Berlijnse gouden kroon) en Alte Nationalgalerie (Franse impressionisten, Duitse realisten). Kijken naar de gebouwen is gratis. Bezoeken jammer genoeg niet. Relatief goedkoop kan je deze vijf musea bezoeken met het ‘Museuminsel combi-ticket’ (18 euro) of met de ‘Museumpas Berlijn’. Dit laatste is een driedaagse combi-pas waarmee je tamelijk goedkoop (29 euro) vele musea in Berlijn kunt bezoeken zonder meerkost (#34, o.a. de Museuminsel musea maar ook het indrukwekkende Jüdisches Museum Berlin over de Duits-Joodse geschiedenis naar een gedurfd ontwerp van de joodse architect Daniel Liebeskind). Voor meer informatie verwijs ik naar mijn blog over de ‘Museumpas Berlijn’.

15. Maak een excursie naar buitenwijken van Berlijn of de voorstad Potsdam.

Berlijn is een metropool zonder echt centrum (stadswijk Mitte zou daarvoor kunnen doorgaan) maar bestaat uit verschillende wijken met hun eigen historie, culturele en architecturale kenmerken, sfeer en bevolking.

Zo was Charlottenburg (ten westen van stadswijk Mitte) een aparte stad die in 1920 opgeslokt werd door expanderend Berlijn. In het Noordwesten van de wijk liggen Schlossgarten Charlottenburg en verschillende musea (Museum Berggruen en Sammlung Scharf-Gerstenberg exposeren beide moderne schilderkunst uit de 20ste eeuw). In het Zuidoosten ligt de levendige wijk Kurfürstendamm met vele winkels (bv. KaDeWe dat een van de grootste warenhuizen van Europa is), een monument van WO II (de Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche) en een erotisch kantje (de buurt van Bahnhof Zoologischer Garten). In het uiterste westen ligt het Olympiastadion. Dit stadion werd gebouwd door de Nazi’s voor de Olympische Spelen van Berlijn in 1936 en voor de ogen van de ganse wereld misbruikte Hitler de sport voor de Nazi-propaganda. In recente tijden werd het grondig gemoderniseerd (een nieuw dak en veel nieuwe technologie) en ontving het de finale van het Wereldkampioenschap voetbal in 2006 dat gewonnen werd door Italië. Duitsland werd toen derde.

Berlijn 2015: Wandelen door Oost-Berlijn (groen verkeerslicht).
Berlijn 2015: Wandelen door Oost-Berlijn (groen verkeerslicht).

Oost-Berlijn kent wijken die nauwelijks veranderd zijn sinds de DDR-tijd, terwijl andere wel een transformatie hebben ondergaan. Zo is Prenzlauer Berg geëvolueerd van een arbeiderswijk voor WOII, over een verwaarloosde wijk met veel intellectuelen, artiesten, studenten in DDR periode, over een toeloop van Bohemiens na de val van de muur, tot een opgeknapte wijk vandaag met duurdere huizen in handen van goed verdienende jonge gezinnen. Vandaag vind je hier het beste nachtleven van Berlijn met vele restaurants, cafés en nachtclubs. Zo is Friedrichshain (dat grenst aan Kreuzberg waarmee het één district vormt en waarvan het gescheiden is door de rivier Spree) uitgegroeid tot een hippe uitgaansbuurt onder jongeren maar heeft het ook een zeer fraai park: Volkspark Friedrichshain. Voorbij deze twee wijken, liggen slaperige arbeiderswijken waar sporen terug te vinden zijn die verwijzen naar de woelige, gewelddadige, angstige 20ste eeuw, zoals de grootste Joodse begraafplaats van de stad, de gevangenis van de Stasi (DDR ministerie van de staatsveiligheid), het hoofdkwartier van de geheime DDR-politie, een oorlogsmuseum (over de gevechten aan het oostfront tijdens WO II).

Ten zuiden van Mitte, heb je in het Westen Schöneberg en in het Oosten Kreuzberg. Schöneberg is nog steeds trendy, ook al is Marlène Dietrich uitgespeeld en John F. Kennedy uitgespeecht. Ter verduidelijking: Dietrich was een Duitse actrice geboren en begraven in Schöneberg en de grootste (Holywood) actrice van haar tijd (de jaren ’20-’30) en Kennedy sprak in 1963 in een speech in stadhuis Schöneberg de onvergetelijke woorden ‘Ich bin ein Berliner’. Deze wijken zijn multicultureel met een grote Turkse gemeenschap in westelijk Kreuzberg. Het Oostelijk deel, beter gekend als Berlin SO 36, is erg gekend voor alternatieve subculturen en tegenculturen. Zo zit er in Oost-Kreuzberg een grote punk scene en New Wave scene. Muziekclub SO 36 combineert al deze stijlen en was in de jaren ’70 een punkmuziekclub die regelmatig bezocht werd door Iggy Pop en David Bowie tijdens hun Berlijnse periode. Vliegveld Tempelhof (met Nazi-architectuur en die in 1948-49 de luchtbrug was tussen het door de Sovjets afgesloten West-Berlijn en het Westen) is nu omgevormd tot een groot recreatiepark. Kreuzberg heeft aan de Spree ‘East Side Gallery’ en drie grote musea die zeer de moeite zijn: de Berlinische Galerie (een museum voor moderne kunst, fotografie en architectuur), het Jüdisches Museum Berlin (het Joods museum) en Deutsches Technikmuseum Berlin (over techniek en uitvindingen). Het eerste is gratis, de drie musea kan je bezoeken met de Museumpas. Zie puntje 14.

Het westen van Berlijn is nog erg landelijk en is ver weg van de metropool die Berlijn is. Spandau, Dahlem en Wannsee lijken op plattelandsdorpen. Desondanks is er toch wat te zien, zoals mooie natuur in de vorm van het Grunewald, de rivier Havel en het meer Wannsee, zoals mooie tuinen en parken en villa’s en zoals het museumcomplex van Dahlem met een enorme etnologische collectie (museumpas geldt).

Potsdam is een chique satellietstad van Berlijn en de hoofdstad van de deelstaat Brandenburg. De Pruisische koning Frederik II (Frederik de Grote) maakte van Potsdam zijn geliefkoosde koninklijke buitenverblijf. Hij liet er twee paleizen bouwen en verschillende tuinen aanleggen. Zijn opvolgers deden verder. In 1945 werd het barokke centrum van Potsdam getroffen door een hevig Brits bombardement maar de paleizen en parken werden grotendeels gespaard. Potsdam vormt een leuke uitstap en is vlot bereikbaar met de S-bahn vanuit Berlijn centrum.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: